Katharina Blum’un Çiğnenen Onuru

Hakkında günlerce konuşulacak kitaplardan biri hiç şüphesiz ki Katharina Blum’un Çiğnenen Onuru. Bugün hala roman hakkında uzun uzun konuşmak mümkünken, yazıldığı dönemde de çokça konuşulmuş tartışılmış. Yazarı Heinrich Böll sorgulanmış, evi aranmış, roman uzun süre gündemde kalmış. Zamanla Böll’ün eleştirilerinde haklı olduğu toplum tarafından kabul görmüş. Böll çok konuşulan Nobel edebiyat ödülü sahibi yazarlardan biri olmuş.

Kitabın konusu gerçek bir olaydan esinleniyor ve 70’li yıllarda bir ailenin yanında gündelik işleri yapan Katharina Blum’un hoşlandığı bir adamla birlikte olmasına dayanıyor. Bugün kişinin özeli olduğu kabul gören bir ilişki, o zamanlar toplumun ilgisini çekiyor, basının abartması ile Katharina’nın hayatı, özeli herkesin diline düşüyor, günlerce manşetler Katharina’nın ne düşündüğünü ne hissettiğini, neden sevgilisinin kaçmasına yardım ettiğini aşağılayıcı şekilde konuşuyor. Katharina’nın kimi çekici bulduğu, kimi kabul edip kimi neden reddettiği halkın eğlencesi oluyor. Katharina’nın posta kutusu hiç tanımadığı kişilerden gelen çirkin yazılarla doluyor. Olan biten herşey onun suçu oluyor. Basın, bir gazeteci yazdıkları ile Katharina’yı bunalıma sokuyor.

Böll romanı gazetelerden topladığı manşetler ve yazılarla kurmuş. Okuduklarını ve o dönemde yaşadıklarını çok da değiştirmesi gerekmemiş, zaten yaşananlar yeterince kötüymüş, ancak toplum genç kadını anlayacak kültür seviyesinde değilmiş. Böll’de anlaşılmamış ve kötülenmiş. Yıllar sonra bile hala Böll’ü anlamayanlar mevcutmuş.

Roman ve Böll hakkında araştırmalar yapıp, okuduklarımdan etkilenerek yazmak istemedim, o yüzden detaylı incelemelere girişmedim. Bence Katharina Blum’un Çiğnenen Onuru’nu okumak pek çok açıdan zor. Yazar çok zor bir dil kullanmasa da, zamanda ileri geri gidip geldiği için, kullandığı polis, gazeteci isimleri birbirine benzediği ve benzer yazılar tekrar ederek yazıldığı için akışı takip etmek kolay değil. Böll’ün romandaki anlatımı öyle ki, içimde bir yerde Türkiye’de büyümüş, ufak bir ahlaksızlıkta kadını suçlayan, hakir gören bir taraf varmış da haberim yokmuş diyeceğim kadar okuduğum ifadeler kulağıma tanıdık geldi. Zamanla Blum tarafından, onun hislerini göz önünde bulundurarak okumaya başladım, kaldı ki, bunu da Böll’ün ifadeleri mümkün kıldı. Roman kişisel haklar, basın ahlakı, toplum yapısı, polisin ve adalet sisteminin çalışma şekli ve diğer bazı ahlak kuralları açısından farklı başlıklar altında ele alınıp eleştirilebilir. Ben Böll’ün anlatımdaki başarısının basının toplum üzerindeki etkisini ve masum bir genç kadının hayatını zindan etmekte ne kadar etkili olduğunu göstermekte olduğunu düşünüyorum.

Katharina Blum’un Çiğnenen Onuru okunması gereken kitaplar listelerinde mutlaka bulunması gereken bir kitap. 40 yıl önce yazılmış ama bugün bazı şeyler hala aynı, roman hala güncel. Konu itibariyle zevk için okunacak bir tatil kitabı değil, fikirlerini ve edebiyat kültürünü geliştirmek isteyenlerin tercih etmesi gereken bir roman.

Katharina Blum’un Çiğnenen Onuru tiyatro oyunu olarak hem Türkiye’de hem Almanya’da yıllarca sergilenmiş. Benim romanla ilgili tek üzüntüm almanca olarak okumuş olmam. Türkçe okusam romanı daha çok hisseder, olaylara ve ifadelere muhtemelen daha çok kızardım. Almanca okurken dikkatim ister istemez olayı ve dil kullanımını anlamaya yöneldi. Bir gün türkçesini de okumak istiyorum.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s